Đổi mới hoạt động đồng hành với sinh viên thông qua kiến tập, thực tập, tham quan doanh nghiệp, trải nghiệm thực tế và kết nối nghề nghiệp
Nhằm đổi mới phương thức đồng hành với sinh viên trong học tập, rèn luyện, kiến tập, thực tập và định hướng nghề nghiệp, Đoàn Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh triển khai mô hình “IUH Career Journey – Hành trình trải nghiệm nghề nghiệp cho sinh viên”. Đây là mô hình được xây dựng theo hướng kết nối các hoạt động tham quan doanh nghiệp, tham quan nhà máy, tham quan công trình, hội thảo chuyên ngành, giao lưu doanh nghiệp, tập huấn kỹ năng nghề nghiệp và hỗ trợ sinh viên tiếp cận môi trường làm việc thực tế.
Mô hình được Đoàn Trường định hướng triển khai như một giải pháp cấp trường, trong đó các cơ sở Đoàn trực thuộc căn cứ vào đặc thù ngành học, điều kiện thực tế và nhu cầu của sinh viên để cụ thể hóa thành những hoạt động phù hợp. Thay vì tổ chức các chương trình định hướng nghề nghiệp theo hướng riêng lẻ, mô hình hướng đến xây dựng một hành trình đồng hành có hệ thống, giúp sinh viên từng bước đi từ hiểu nghề, chạm nghề, rèn nghề, vào nghề đến lan tỏa nghề.
Sinh viên IUH tham gia hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp, tiếp cận môi trường làm việc thực tế thông qua mô hình “IUH Career Journey”.
Trong bối cảnh giáo dục đại học ngày càng gắn chặt với yêu cầu thực tiễn và nhu cầu của thị trường lao động, sinh viên không chỉ cần được trang bị kiến thức chuyên môn trên giảng đường mà còn cần có cơ hội quan sát, trải nghiệm và hiểu rõ môi trường nghề nghiệp tương lai. Đặc biệt, đối với một trường đại học đa ngành, định hướng ứng dụng như Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, việc tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận doanh nghiệp, nhà máy, công trình, phòng thí nghiệm, văn phòng chuyên môn và các đơn vị sử dụng lao động có ý nghĩa thiết thực trong quá trình phát triển năng lực nghề nghiệp.
Từ thực tiễn hoạt động tại các khoa, viện, nhiều chương trình đã được tổ chức hiệu quả như tham quan nhà máy, tham quan công trình, giao lưu với chuyên gia, cựu sinh viên, doanh nghiệp, hội thảo chuyên ngành, workshop kỹ năng CV, phỏng vấn, tiếng Anh nghề nghiệp, kỹ năng số, mô phỏng nghề nghiệp và kết nối thực tập. Trên cơ sở đó, Đoàn Trường đã nhận diện các điểm chung, lựa chọn những cách làm hiệu quả và mã hóa thành mô hình “IUH Career Journey – Hành trình trải nghiệm nghề nghiệp cho sinh viên” nhằm tạo ra một khung triển khai thống nhất trong toàn trường.
Điểm nổi bật của mô hình là Đoàn Trường giữ vai trò định hướng, điều phối và chuẩn hóa mô hình, còn các cơ sở Đoàn trực thuộc giữ vai trò cụ thể hóa hoạt động theo đặc thù từng đơn vị. Mô hình không áp đặt một cách làm giống nhau cho tất cả các khoa, viện, mà tạo ra khung định hướng chung để mỗi đơn vị linh hoạt triển khai theo bối cảnh của ngành học. Với các khoa kỹ thuật, hoạt động có thể là tham quan công trình, nhà máy, phòng thí nghiệm, xưởng sản xuất, dây chuyền công nghệ hoặc dự án thực tế. Với các khối ngành kinh tế, quản trị, tài chính, hoạt động có thể là giao lưu doanh nghiệp, workshop kỹ năng nghề nghiệp, tham quan môi trường làm việc, kết nối nhà tuyển dụng. Với các lĩnh vực luật, ngoại ngữ và khoa học xã hội, mô hình có thể được cụ thể hóa thông qua hoạt động mô phỏng nghề nghiệp, phiên tòa giả định, giao lưu chuyên gia, rèn luyện kỹ năng thực hành và kết nối đơn vị sử dụng lao động.
Các hoạt động giao lưu với doanh nghiệp, chuyên gia và cựu sinh viên giúp sinh viên hiểu rõ hơn yêu cầu nghề nghiệp và xu hướng phát triển của thị trường lao động.
Mô hình được triển khai theo 5 chặng chính. Chặng đầu tiên là “Hiểu nghề”, tập trung vào các hoạt động định hướng nghề nghiệp, talkshow, seminar, hội thảo chuyên ngành, giao lưu chuyên gia và cựu sinh viên. Thông qua chặng này, sinh viên được cung cấp thông tin về ngành học, vị trí việc làm, yêu cầu năng lực, xu hướng nghề nghiệp và những kỹ năng cần chuẩn bị trong quá trình học tập.
Chặng thứ hai là “Chạm nghề”, tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận trực tiếp môi trường làm việc thông qua các chuyến tham quan nhà máy, công trình, doanh nghiệp, phòng thí nghiệm, xưởng sản xuất hoặc các đơn vị chuyên môn. Đây là giai đoạn giúp sinh viên kết nối kiến thức trên giảng đường với thực tiễn nghề nghiệp, từ đó nâng cao động lực học tập và hình dung rõ hơn công việc sau tốt nghiệp.
Chặng thứ ba là “Rèn nghề”, tập trung vào việc bồi dưỡng kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, viết CV, phỏng vấn, tiếng Anh nghề nghiệp, kỹ năng số, tác phong công nghiệp, an toàn lao động và văn hóa doanh nghiệp. Chặng này giúp sinh viên không chỉ biết về nghề mà còn từng bước chuẩn bị năng lực để thích ứng với môi trường làm việc thực tế.
Chặng thứ tư là “Vào nghề”, hướng đến hỗ trợ sinh viên tiếp cận cơ hội kiến tập, thực tập, tuyển dụng và việc làm. Thông qua sự phối hợp giữa Đoàn Trường, các khoa, viện, doanh nghiệp, cựu sinh viên và đơn vị chuyên môn, sinh viên có thêm kênh thông tin để đăng ký thực tập, tìm hiểu vị trí việc làm, kết nối nhà tuyển dụng và chuẩn bị hành trang trước khi tốt nghiệp.
Chặng cuối cùng là “Lan tỏa nghề”, khuyến khích sinh viên chia sẻ cảm nhận, bài học, hình ảnh, video, bài thu hoạch hoặc nhật ký trải nghiệm sau mỗi hoạt động. Đây không chỉ là cách giúp sinh viên tự tổng kết quá trình tham gia mà còn tạo nguồn tư liệu truyền thông tích cực, lan tỏa tinh thần học tập thực tế và truyền cảm hứng cho sinh viên các khóa sau.
Mỗi hoạt động trải nghiệm không chỉ là một chuyến đi thực tế, mà còn là cơ hội để sinh viên học hỏi, kết nối và định hình con đường nghề nghiệp tương lai.
Với phương thức triển khai mở, mô hình “IUH Career Journey” phát huy được tính chủ động, sáng tạo của các cơ sở Đoàn trong toàn trường. Mỗi khoa, viện có thể lựa chọn hình thức tổ chức phù hợp với ngành đào tạo, nhưng vẫn bảo đảm bám sát tinh thần chung là đồng hành với sinh viên trên hành trình phát triển nghề nghiệp. Cách làm này giúp khắc phục tình trạng hoạt động nghề nghiệp bị phân tán, riêng lẻ, đồng thời tạo điều kiện để Đoàn Trường tổng hợp, đánh giá, truyền thông và nhân rộng các cách làm hiệu quả.
Không chỉ dừng lại ở hoạt động phong trào, mô hình còn hướng đến việc chuẩn hóa dữ liệu và minh chứng sau mỗi chương trình. Các đơn vị có thể sử dụng biểu mẫu đăng ký, điểm danh bằng mã QR, khảo sát phản hồi, lưu trữ hình ảnh, bài viết, sản phẩm truyền thông và thông tin doanh nghiệp đồng hành. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động, cải tiến nội dung triển khai và xây dựng kho dữ liệu phục vụ công tác đồng hành với sinh viên trong các năm học tiếp theo.
Thông qua mô hình, sinh viên có thêm cơ hội tiếp cận môi trường nghề nghiệp sớm hơn, thực tế hơn và có định hướng hơn. Các bạn không chỉ được nghe giới thiệu về ngành nghề mà còn được trực tiếp quan sát quy trình làm việc, đặt câu hỏi với doanh nghiệp, trao đổi với chuyên gia, rèn luyện kỹ năng và chuẩn bị cho quá trình kiến tập, thực tập, việc làm. Từ đó, sinh viên từng bước hình thành tư duy nghề nghiệp, thái độ học tập chủ động, tác phong chuyên nghiệp và khả năng thích ứng tốt hơn với yêu cầu của thị trường lao động.
Đối với tổ chức Đoàn – Hội, mô hình góp phần đổi mới nội dung và phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, gần với nhu cầu của sinh viên. Đoàn không chỉ là nơi tổ chức phong trào, mà còn là cầu nối hỗ trợ sinh viên trong những vấn đề rất cụ thể như hiểu nghề, rèn kỹ năng, tìm kiếm cơ hội thực tập, kết nối doanh nghiệp và chuẩn bị hành trang nghề nghiệp. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng công tác Đoàn trong trường đại học hiện nay.
Đoàn Trường định hướng, các cơ sở Đoàn cụ thể hóa, sinh viên tham gia và doanh nghiệp đồng hành là cơ chế quan trọng tạo nên sức lan tỏa của mô hình.
Trong thời gian tới, Đoàn Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục định hướng các cơ sở Đoàn trực thuộc duy trì và phát triển mô hình “IUH Career Journey – Hành trình trải nghiệm nghề nghiệp cho sinh viên” theo hướng đồng bộ, linh hoạt và thực chất. Mỗi đơn vị sẽ tiếp tục căn cứ vào đặc thù ngành học để xây dựng các hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp phù hợp, đồng thời tăng cường kết nối doanh nghiệp, cựu sinh viên, chuyên gia và các đơn vị sử dụng lao động nhằm mở rộng cơ hội học tập thực tế cho sinh viên.
Với tinh thần thống nhất về mục tiêu, linh hoạt về cách làm, chuẩn hóa về quy trình và mở rộng về khả năng nhân rộng, mô hình “IUH Career Journey” không chỉ là một chuỗi hoạt động hỗ trợ sinh viên, mà còn là giải pháp đổi mới phương thức hoạt động của Đoàn trong nhà trường. Mô hình góp phần xây dựng hình ảnh sinh viên IUH năng động, bản lĩnh, giỏi chuyên môn, vững kỹ năng, chủ động hội nhập và sẵn sàng thích ứng với yêu cầu của thị trường lao động hiện đại.
